%20%E0%A4%95%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%BE%20-%209%E0%A4%B5%E0%A5%80%20_%20%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B7%E0%A4%AF%20-%20%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%95%E0%A5%83%E0%A4%A4%20-%202.webp "Class-9th-Sanskrit-Traimasik-Paper-2 त्रैमासिक परीक्षा 2026-27 मॉडल प्रश्न पत्र (Model Paper) कक्षा - 9वी | विषय - संस्कृत - 2")
आदर्श त्रैमासिक परीक्षा प्रश्न पत्र (सेट - 2)
कक्षा - 9वी | विषय - संस्कृतम्
निर्देशाः - सर्वे प्रश्नाः अनिवार्याः सन्ति। प्रश्न 1 तः 5 पर्यन्तं वस्तुनिष्ठप्रश्नाः सन्ति। प्रश्न 6 तः 17 पर्यन्तं 2 अङ्काः, 18 तः 20 पर्यन्तं 3 अङ्काः तथा 21 तः 23 पर्यन्तं 4 अङ्काः निर्धारिताः सन्ति।
प्रश्न 1. उचितविकल्पं चित्वा लिखत (1x6=6)
प्रश्न 2. रिक्तस्थानानि पूरयत (1x6=6)
प्रश्न 3. शुद्धवाक्यानां समक्षम् 'आम्' अशुद्धवाक्यानां समक्षम् 'न' इति लिखत (1x6=6)
प्रश्न 4. उचितं मेलनं कुरुत (सही जोड़ी) (1x6=6)
प्रश्न 5. एकपदेन/एकवाक्येन उत्तरं लिखत (1x6=6)
प्रश्न 6. अन्ते तपोदत्तः विद्याग्रहणाय कुत्र गतः? (2 अङ्कौ)
सिकताभिः कः सेतुनिर्माणं करोति?
प्रश्न 7. जीमूतवाहनः किं विचार्य कल्पतरुम् उपगम्य उवाच? (2 अङ्कौ)
कल्पतरुः भूमौ कानि अवर्षत्?
प्रश्न 8. मल्लिका चन्दनश्च मासपर्यन्तं धेनोः कथं सेवाम् अकुरुताम्? (2 अङ्कौ)
बालः मित्राणि किमर्थं आह्वयति स्म?
प्रश्न 9. स्वर्णकाकः बालिकां किं कथयति? (2 अङ्कौ)
सज्जनानां मैत्री कीदृशी भवति?
प्रश्न 10. 'हरि' शब्दस्य प्रथमा विभक्तेः रूपाणि लिखत। (2 अङ्कौ)
'लता' शब्दस्य तृतीया विभक्तेः रूपाणि लिखत।
प्रश्न 11. 'लिख्' धातोः लट्लकारस्य प्रथमपुरुषस्य रूपाणि लिखत। (2 अङ्कौ)
'पश्य्' (दृश्) धातोः लृट्लकारस्य उत्तमपुरुषस्य रूपाणि लिखत।
प्रश्न 12. सन्धिविच्छेदं कृत्वा सन्धेः नाम लिखत - महर्षिः, यद्यपि। (2 अङ्कौ)
2. यद्यपि = यदि + अपि (यण् स्वर सन्धिः)
सन्धिं कृत्वा नामापि लिखत - सूर्य + उदयः, एक + एकम्।
2. एक + एकम् = एकैकम् (वृद्धि स्वर सन्धिः)
प्रश्न 13. उपसर्गं चित्वा लिखत - उपगच्छति, निर्गच्छति। (2 अङ्कौ)
2. निर्गच्छति - निर् (उपसर्गः)
अव्ययपदानि चित्वा लिखत - सः शनैः चलति, कुक्कुरः उच्चैः भषति।
2. उच्चैः (अव्ययम्)
प्रश्न 14. समासविग्रहं कृत्वा समासस्य नाम लिखत - राजपुरुषः, पञ्चवटी। (2 अङ्कौ)
2. पञ्चवटी = पञ्चानां वटानां समाहारः (द्विगु समासः)
समासविग्रहं कुरुत - रामलक्ष्मणौ, चन्द्रशेखरः।
2. चन्द्रशेखरः = चन्द्रः शिखरे यस्य सः (बहुव्रीहि समासः)
प्रश्न 15. प्रकृति-प्रत्ययौ पृथक् कुरुत - लिखितुम्, आगत्य। (2 अङ्कौ)
2. आगत्य = आ + गम् (धातु) + ल्यप् (प्रत्यय)
प्रत्ययं योजयित्वा लिखत - हस् + क्त्वा, गम् + तुमुन्।
2. गम् + तुमुन् = गन्तुम्
प्रश्न 16. अशुद्धवाक्यानि शुद्धानि कुरुत - रामः ग्रामस्य गच्छति। , बालकाः कन्दुके क्रीडन्ति। (2 अङ्कौ)
2. बालकाः कन्दुकेन क्रीडन्ति। (तृतीया विभक्ति)
अशुद्धवाक्यानि शुद्धानि कुरुत - पिता पुत्रस्य सह गच्छति। , त्वं किं पठति।
2. त्वं किं पठसि। (मध्यम पुरुष)
प्रश्न 17. स्वपाठ्यपुस्तकात् एकं श्लोकं लिखत यः अस्मिन् प्रश्नपत्रे नास्ति। (2 अङ्कौ)
भ्रमन्ती कान्तारं ...
(छात्र अपनी पाठ्यपुस्तक का कोई भी शुद्ध श्लोक लिख सकते हैं)
'गोदोहनम्' इति पाठस्य रचयिता कः अस्ति?
प्रश्न 18. अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा प्रश्नानाम् उत्तराणि लिखत: (3 अङ्काः)
"अस्ति हिमवान् नाम सर्वकरत्नभूमिः नगेन्द्रः। तस्य सानोरुपरि विभाति कञ्चनपुरं नाम नगरम्। तत्र जीमूतकेतुः इति श्रीमान् विद्याधरपतिः वसति स्म। तस्य गृहोद्याने कुलक्रमागतः कल्पतरुः स्थितः।"
प्रश्न 19. अधोलिखितं पद्यांशं पठित्वा प्रश्नानाम् उत्तराणि लिखत: (3 अङ्काः)
"यत्नेन संरक्षित वित्तमेति च याति च।
अक्षिणो वित्ततः क्षीणो वृत्ततस्तु हतो हतः॥"
प्रश्न 20. अधोलिखितं नाट्यांशं पठित्वा प्रश्नानाम् उत्तराणि लिखत: (3 अङ्काः)
तपोदत्तः - (स्वगतम्) अये! मामेवोद्दिश्य भद्रपुरुषोऽयम् अधिक्षिपति। नूनं सत्यमत्र पश्यामि। अक्षरज्ञानं विनैव वैदुष्यमवाप्तुमभिलषामि। तदियम भगवत्याः शारदायाः अवमानना।
प्रश्न 21. अधोलिखितम् अपठितगद्यांशं सम्यक् पठित्वा प्रश्नानाम् उत्तराणि लिखत: (4 अङ्काः)
"विद्या एव नरस्य श्रेष्ठं रूपम् अस्ति। विद्या गुप्तं धनम् अस्ति। विद्या भोगकरी, यशस्करी, सुखकरी च अस्ति। विद्या गुरूणां गुरुः अस्ति। विदेशगमने विद्या एव बन्धुजनः भवति। विद्या राजसु पूज्यते न तु धनम्। विद्याविहीनः नरः पशुः एव भवति।"
प्रश्न 22. स्वप्राचार्याय स्थानान्तरणप्रमाणपत्रार्थम् (TC) एकं प्रार्थनापत्रं संस्कृते लिखत। (4 अङ्काः)
श्रीमन्तः प्राचार्यमहोदयाः,
शासकीय उच्चतर माध्यमिक विद्यालयः,
तलवाड़ा बुजुर्ग, मध्यप्रदेशः।
विषयः - स्थानान्तरणप्रमाणपत्रार्थं (T.C.) प्रार्थनापत्रम्।
महोदय,
सविनयं निवेदनम् अस्ति यत् मम पितुः स्थानान्तरणम् इन्दौरनगरे सञ्जातम्। अस्माकं सर्वः परिवारः तत्र गच्छति। अतः अहम् अत्र पठितुम् असमर्थः अस्मि। कृपया मह्यं स्थानान्तरणप्रमाणपत्रं (T.C.) प्रदाय माम् अनुगृह्णन्तु इति सविनयं प्रार्थये।
दिनाङ्कः: .........
भवदीयः आज्ञाकारी शिष्यः
नाम: .........
कक्षा: नवमी
भ्रातुः विवाहकारणाय अवकाशार्थं प्रार्थनापत्रम् लिखत।
श्रीमन्तः प्राचार्यमहोदयाः,
शासकीय उच्चतर माध्यमिक विद्यालयः,
तलवाड़ा बुजुर्ग, मध्यप्रदेशः।
विषयः - भ्रातुः विवाहकारणाय अवकाशार्थं प्रार्थनापत्रम्।
महोदय,
सविनयं निवेदनम् अस्ति यत् आगामि-सप्ताहे मम ज्येष्ठभ्रातुः विवाहः निश्चितः अस्ति। विवाहस्य सर्वेषु कार्येषु मम उपस्थितिः अनिवार्या अस्ति। अतः अहम् विद्यालयम् आगन्तुम् असमर्थः अस्मि। कृपया मह्यं दिनत्रयस्य अवकाशं यच्छन्तु।
दिनाङ्कः: .........
भवदीयः शिष्यः
नाम: .........
कक्षा: नवमी
प्रश्न 23. अधोलिखितेषु एकस्मिन् विषये संस्कृते निबन्धं लिखत: (4 अङ्काः)
धेनुः एकः चतुष्पात् पशुः अस्ति।
अस्याः द्वे शृङ्गे, एकं पुच्छं च भवति।
धेनुः तृणानि चारति।
सा अस्मभ्यं मधुरं दुग्धं यच्छति।
धेनोः दुग्धेन दधि, घृतं, नवनीतं च निर्मीयते।
धेनोः गोमयेन उपलानि निर्मीयन्ते, क्षेत्राणां उर्वरता च वर्धते।
वयं धेनुं 'गौमाता' इति कथयामः।
मम विद्यालयस्य भवनं अतीव विशालं सुन्दरं च अस्ति।
अत्र एकः सुन्दरः वाटिका अस्ति।
मम विद्यालये एकः विशालः क्रीडाङ्गणः अस्ति।
अत्र छात्राः विविधानि क्रीडानि क्रीडन्ति।
मम विद्यालये योग्य शिक्षकाः पाठयन्ति।
अहं प्रतिदिनं विद्यालयं गच्छामि।
मह्यं मम विद्यालयः अतीव रोचते।
विद्यार्थिजीवने अनुशासनस्य सर्वाधिकं महत्त्वम् अस्ति।
अनुशासनं विना जीवनं पशुतुल्यं भवति।
प्रकृतेः सर्वे कार्याणि अपि अनुशासनेन एव भवन्ति।
यथा सूर्यः समये उदेति समये च अस्तं गच्छति।
अनुशासितः छात्रः एव जीवने साफल्यं प्राप्नोति।
अतः अस्माभिः सर्वैः अनुशासनस्य पालनं कर्तव्यम्।
यह केवल त्रैमासिक परीक्षा की तैयारी एवं अभ्यास हेतु एक मॉडल (प्रारूप) प्रश्न पत्र है। इसमें दिए गए प्रश्न एवं उत्तर परीक्षा पैटर्न पर आधारित संभावित अभ्यास सामग्री हैं, इसे आधिकारिक परीक्षा पेपर न समझें। विद्यार्थी अपनी अंतिम तैयारी हेतु आधिकारिक पाठ्यक्रम एवं पाठ्यपुस्तकों का ही अनुसरण करें।
कोई टिप्पणी नहीं:
एक टिप्पणी भेजें